Số 293 (2022)

Bìa Tạp chí Cơ khí Việt Nam số 293, tháng 8 năm 2022
Đã Xuất bản: 25-08-2022

NGHIÊN CỨU – TRAO ĐỔI

  • THIẾT KẾ PHÁT TRIỂN VÀ TỐI ƯU HÓA KẾT CẤU TAY GẮP MỀM ROBOT

    DOI: https://doi.org/10.71254/byx1f655
    Abstract : 0 PDF: 0
    Phùng Văn Bình, Nguyễn Hải Nam, Trần Anh Vàng, Trần Xuân Trung
    5-10

    Bài báo trình bày về việc thiết kế phát triển và tối ưu kết cấu tay gắp mềm robot. Một phiên bản tay gắp mềm robot mới đã được phát triển và tích hợp lên tay robot 6 bậc tự do. Thiết bị đã có thể gắp các vật có hình dáng và kích thước khác nhau một cách linh hoạt và tự động. Để nâng cao khả năng gắp và giữ vật, phương pháp tối ưu hóa tham số thiết kế ngón tay mềm đã được đề xuất. Mô hình toán tối ưu hóa ngón tay mềm gồm bốn tham số, một ràng buộc và một tiêu chuẩn đã được xây dựng. Điều kiện ràng buộc và giá trị tiêu chuẩn của mô hình toán tối ưu được tính toán thông qua chương trình tính toán tự động được phát triển trên ngôn ngữ Python tích hợp với phần mềm Abaqus. Việc lựa chọn tham số thiết kế tối ưu được thực hiện bằng cách áp dụng giải thuật di truyền. Kết quả tìm kiếm cho thấy, phương án tối ưu tạo được lực kẹp lớn hơn đáng kể so với phương án hiện tại.

  • LỰA CHỌN TỈ SỐ TRUYỀN TỐI ƯU CHO HỘP GIẢM TỐC HAI CẤP TRỤC VÍT BÁNH RĂNG TRỤ

    DOI: https://doi.org/10.71254/byx1f655
    Abstract : 0 PDF: 0
    Lê Thúy Anh, Nguyễn Hữu Lộc
    11-17

    Trong nội dung bài báo này, trình bày các nghiên cứu về tối ưu hộp giảm tốc hai cấp trục vít – bánh răng trụ với trục vít nằm dưới theo phương pháp phân phối tỉ số truyền dựa theo điều kiện đảm bảo độ bền đều tiếp xúc của các bộ truyền, điều kiện bôi trơn và thể tích nhỏ nhất. Kết quả nghiên cứu biểu diễn dạng bảng, đồ thị, công thức hoặc phương trình hồi qui. Từ các kết quả này, có thể chọn tỉ số truyền hợp lý trong quá trình thiết kế đảm bảo khả năng làm việc cao nhất và ít tiêu hao vật liệu nhất.

  • ĐÁP ỨNG ĐỘNG TẤM COMPOSITE GẮN TMD CHỊU TẢI TRỌNG DI ĐỘNG

    DOI: https://doi.org/10.71254/byx1f655
    Abstract : 0 PDF: 0
    Vũ Văn Đức
    18-21

    Bài báo trình bày kết quả số nghiên cứu bài toán giảm dao động cho tấm composite lớp chịu tác dụng của tải trọng di động bằng thiết bị tiêu tán năng lượng (TMD). Dựa trên lý thuyết cắt bậc nhất của Mindlin và sử dụng phương pháp phần tử hữu hạn, bài báo đã xây dựng phương trình dao động cưỡng bức cho tấm này. Thông qua các kết quả tính toán, cho phép đánh giá ảnh hưởng của một số yếu tố đặc trưng của thiết bị tiêu tán năng lượng TMD đến khả năng giảm dao động của tấm composite lớp chịu tải trọng di động. Đây là tài liệu tham khảo có giá trị khi thiết kế, sử dụng loại kết cấu này trong thực tế.

  • BÀN TAY NHÂN TẠO DỰA TRÊN THIẾT BỊ TRUYỀN ĐỘNG KHÍ NÉN

    DOI: https://doi.org/10.71254/byx1f655
    Abstract : 0 PDF: 0
    Hồ Thị Mỹ Nữ, Phan Hoàng Phụng, Lê Văn Nam
    22-30

    Bài báo này trình bày một nghiên cứu về bàn tay nhân tạo được tạo hình từ vật liệu mềm. Các ngón tay được chế tạo từ vật liệu đàn hồi gắn kết trên bao tay, các ngón tay mềm này co giãn được khi được cung cấp khí nén. Người khuyết tật có thể sử dụng găng tay này để thay thế bàn tay bị khiếm khuyết. Bàn tay này được chế tạo dễ dàng, giá thành thấp nhưng hiệu suất làm việc cao. Nó dễ dàng nắm bắt và tương thích với các đồ vật có hình dạng khác nhau nhờ nguyên lý cơ cấu mềm. Kết quả thực nghiệm được trình bày trong bài báo cho thấy tính hiệu quả của bàn tay nhân tạo này. Bàn tay nhân tạo này có thể được sử dụng để hỗ trợ các chức năng cầm, nắm và lấy các đồ vật cho người khuyết tật.

  • ĐÁP ỨNG ĐỘNG CỦA TẤM COMPOSITE TRÊN NỀN ĐÀN NHỚT CHỊU TÁC DỤNG CỦA HỆ DAO ĐỘNG DI ĐỘNG

    DOI: https://doi.org/10.71254/byx1f655
    Abstract : 0 PDF: 0
    Vũ Văn Đức
    31-34

    Báo cáo trình bày kết quả nghiên cứu thuật toán phần tử hữu hạn phân tích tấm composite lớp chịu tác dụng của hệ dao động di động và tấm được đặt trên nền đàn hồi có xét đến hệ số cản của nền. Tấm giả thiết thỏa mãn lý thuyết biến dạng cắt bậc nhất của Mindlin, tải trọng được mô hình bằng một hệ dao động di động. Sử dụng thuật toán và chương trình tính đã được kiểm chứng độ tin cậy, báo cáo tiến hành khảo sát ảnh hưởng của một số các yếu tố về vật liệu composite, nền đàn nhớt, điều kiện biên,… đến đáp ứng động của kết cấu.

  • NGHIÊN CỨU QUY TRÌNH NẤU TÁCH KEO XƠ GAI XANH BẰNG PHƯƠNG PHÁP HÓA HỌC

    DOI: https://doi.org/10.71254/byx1f655
    Abstract : 0 PDF: 0
    Nguyễn Minh Tuấn
    35-38

    Xơ gai xanh là một trong những loại xơ libe tự nhiên dài và bền nhất, sở hữu nhiều tính chất ưu việt, nhiều tính chất giống như xơ lanh, đay, bông nên hoàn toàn có thể được sơ chế khử keo, làm mềm, chải tơi và kéo thành sợi sử dụng may quần áo thời trang cao cấp, các sản phẩm trang trí, nội thất và công nghiệp. Tuy nhiên, sau khi được sơ chế tuốt, nạo, xơ gai vẫn còn chứa nhiều keo nên thô cứng, khả năng kéo sợi hạn chế. Bài báo này trình bày nghiên cứu phương pháp nấu tách keo pectin, lignin, hemicellulose từ xơ gai bằng kỹ thuật xử lý hóa học. Nhóm nghiên cứu đã xác định được quy trình nấu xơ gai trong dung dịch axit H2SO4 loãng 1g/L ở nhiệt độ 50oC trong một giờ với dung tỷ 1:15; 6% H2O2, 6% NaOH, 2% Na2CO3, 2÷3% natri silicat (chất ổn định), 2% urê, 1% JFC (chất làm ướt) với tỷ lệ 1:6, ở 85÷100oC trong vòng 90÷120 phút. Kết quả nghiên cứu cho thấy quy trình xử lý tách keo pectin đạt kết quả về độ bền sợi lớn hơn 4,8 cN/dtex và độ mảnh xơ lớn hơn Nm1600, với các chỉ tiêu quan trọng này, sau khi khử keo đảm bảo tiêu chuẩn của nguyên liệu kéo sợi gai quy mô công nghiệp.

  • ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG ĐIỆN MẶT TRỜI MÁI NHÀ VIỆT NAM 2020

    DOI: https://doi.org/10.71254/byx1f655
    Abstract : 0 PDF: 0
    Trương Nam Hưng
    39-46

    Tới cuối năm 2020, tổng công suất điện mặt trời lắp đặt tại Việt Nam đạt gần 19000 MWp. Tuy nhiên, tỷ lệ lớn hệ thống điện mặt trời đấu nối lưới tập trung vào 2 tháng cuối năm 2020. Ngoài ra, việc tính toán dữ liệu công suất và điện năng tiêu thụ của phụ tải quốc gia khó khăn vì dữ liệu thu thập công suất phát của hệ thống điện mặt trời áp mái chưa được thu thập đầy đủ. Điều này đặt ra một vấn đề khó khăn về dữ liệu tiêu thụ điện của cả nước trong các tháng cuối năm 2020. Bài báo này nhằm phân tích về số liệu của Điện mặt trời áp mái (ĐMTAM) năm 2020 trong bối cảnh có sự tăng trưởng đột biến về công suất đặt các tháng cuối năm 2020.

  • NGHIÊN CỨU THIẾT LẬP PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU KHIỂN CHUYỂN LÀN Ô TÔ SỬ DỤNG BỘ ĐIỀU KHIỂN MỜ

    DOI: https://doi.org/10.71254/byx1f655
    Abstract : 0 PDF: 0
    Nguyễn Trọng Hoan
    47-53

    Để thiết lập hệ thống điều khiển cho ô tô tự lái cần giải quyết rất nhiều vấn đề, trong đó điều khiển chuyển làn là một trong những bước đi đầu tiên. Mặc dù vậy, cho tới nay mới chỉ có một số ít ô tô được trang bị tính năng tự động chuyển làn. Hơn thế nữa, tính năng này cũng chỉ phát huy hiệu quả trong điều kiện đường thông thoáng, mật độ xe không cao và vận tốc tương đối ổn định. Bởi vậy, việc nghiên cứu quá trình điều khiển chuyển làn ô tô vẫn đang tiếp tục nhằm nâng cao tính an toàn và khả năng vận hành trong điều kiện phức tạp hơn. Bài báo trình bày một phương pháp điều khiển chuyển làn của ô tô con trên đường cao tốc, được xây dựng dựa trên mô hình động lực học một vết và bộ điều khiển lô gic mờ.

  • XÂY DỰNG MÔ HÌNH TOÁN HỌC VÀ MÔ PHỎNG TỔN THẤT LƯU LƯỢNG TRONG MÁY THỦY LỰC MỘT TRỤC VÍT

    DOI: https://doi.org/10.71254/byx1f655
    Abstract : 0 PDF: 0
    Nguyễn Văn Lại
    54-59

    Bài báo trình bày cách xác định khe hở giữa rotor và stato trong máy thủy lực một trục vít. Trên cơ sở đó xây dựng mô hình toán học và thuật toán để mô phỏng đặc tính về tổn thất lưu lượng của máy thủy lực một trục vít. Đồng thời thực hiện mô phỏng với các thông số kết cấu của một loại máy thủy lực một trục vít. Kết quả nghiên cứu đánh giá được phạm vi sử dụng hiệu quả cũng như các đề xuất cho việc thiết kế máy thủy lực một trục vít.

  • XÂY DỰNG MÔ HÌNH KHẢO SÁT KHẢ NĂNG VẬN HÀNH CỦA XE ĐIỆN CỠ NHỎ TRONG ĐIỀU KIỆN NỘI ĐÔ

    DOI: https://doi.org/10.71254/byx1f655
    Abstract : 0 PDF: 0
    Trần Quang Minh, Lê Văn Nghĩa, Đàm Hoàng Phúc
    60-65

    Xe điện hiện đang là giải pháp thay thế cho ô tô truyền thống nhằm giải quyết bài toán ô nhiễm môi trường đô thị và giao thông thông minh. Bài báo xây dựng mô hình khảo sát khả năng vận hành, năng lượng tiêu thụ của xe điện chạy trong một chu trình lái nhất định và khảo sát sự vận hành của xe trong đô thị thông qua các thông số động lực học về vận tốc tối đa, thời gian tăng tốc, gia tốc ở 100% bàn đạp ga, vận tốc tối đa trên đường dốc cũng như lượng tiêu thụ năng lượng khi đi hết một chu trình. Kết quả mô phỏng dùng để đánh giá tính khả thi của việc ứng dụng xe điện cỡ nhỏ trong nội đô.

  • ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ LÀM VIỆC KHI THAY THẾ DẪN HƯỚNG MỘNG ĐUÔI ÉN TRÊN BÀN DAO NGANG VÀ BÀN DAO PHỤ MÁY TIỆN REN VÍT BẰNG DẪN HƯỚNG RAY BI

    DOI: https://doi.org/10.71254/byx1f655
    Abstract : 0 PDF: 0
    Nguyễn Khắc Chinh, Nguyễn Thanh Sơn
    66-73

    Hệ thống dẫn hướng lăn là những cụm chi tiết thanh trượt với các đường rãnh song song chứa phôi bi hoặc con lăn trợ tải. Hệ thống này có vai trò nền tảng của nhiều ứng dụng công nghiệp nhằm tạo ra các dẫn hướng có độ ma sát thấp và độ cứng cao, có thể cho tải trọng dao động từ một vài gram đến hàng ngàn kilogram. Chính vì vậy, nó được sử dụng chủ yếu trong các máy CNC. Việc thay thế nó cho một số cơ cấu dẫn hướng cổ điển như dẫn hướng mộng vuông, dẫn hướng mộng chữ V, dẫn hướng mộng đuôi én trên một số máy công cụ vạn năng sẽ đem lại hiệu quả cao trong quá trình làm việc.

  • NÂNG CAO KHẢ NĂNG THIẾT KẾ TỰ ĐỘNG BẰNG TÍCH HỢP LẬP TRÌNH VISUAL BASIC VÀO PHẦN MỀM THIẾT KẾ 3D

    DOI: https://doi.org/10.71254/byx1f655
    Abstract : 0 PDF: 0
    Nguyễn Thị Thanh Vi
    74-78

    Trong ngành cơ khí, quá trình thiết kế sản phẩm đòi hỏi nhiều thời gian và công sức vì nó là quá trình lặp đi lặp lại và cần người thiết kế có nhiều kinh nghiệm. Do đó, tự động hóa thiết kế sẽ giúp tiết kiệm được nhiều thời gian của giai đoạn thiết kế và phát triển sản phẩm. Động cơ đốt trong đóng vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực thiết yếu của cuộc sống, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất ôtô. Trong quá trình thiết kế nó cần có sự thay đổi rất nhiều các thông số về kích thước. Trong bài báo này, tác giả mô tả cách tiếp cận việc tự động hóa nhiệm vụ thiết kế mô hình 3D của động cơ đốt trong với phần mềm CREO, bằng các ứng dụng lập trình Visual Basic (VBA) trong Ms-Excel. Các kích thước cần thay đổi sẽ được lưu trữ trong file Excel. Sau đó, dữ liệu từ Excel được chuyển đến CREO để tự động thực hiện các thay đổi trong mô hình 3D thông qua tùy chọn Relation. Tuy nhiên, việc thiết kế tự động này chỉ dựa trên dữ liệu đầu vào với các tính toán liên quan đến kích thước hình học mà chưa tính đến các điều kiện khác trong quá trình hoạt động của động cơ như tính toán nhiệt, độ bền cơ cấu,…

  • ĐẶC TÍNH BỀN CƠ HỌC VẬT LIỆU MỐI HÀN PLASMA THÉP KHÔNG GỈ TẤM MỎNG SUS 304

    DOI: https://doi.org/10.71254/byx1f655
    Abstract : 0 PDF: 0
    Đỗ Hải Tĩnh, Hà Minh Hùng, Đào Duy Trung
    79-84

    Bài báo giới thiệu kết quả nghiên cứu thực nghiệm công nghệ hàn plasma khi hàn giáp mối các tấm thép không gỉ tấm mỏng SUS 304, sử dụng thiết bị hàn của hãng LINCOLN C3-MATIC 32-33 quy mô sản xuất công nghiệp. Độ bền kéo và giới hạn chảy vật liệu mối hàn xác định bằng cách thử phá hủy mẫu theo phương ngang mối hàn. Kết quả cho thấy hầu hết các mẫu thí nghiệm chọn ở chế độ hàn khác nhau đều đạt yêu cầu và có giá trị trung bình trong khoảng σk = 417,334 ÷ 723,211 MPa, còn giới hạn chảy tương ứng là σs = 304,414 ÷ 344,653 MPa. Vết phá hủy khi kéo đứt đa số mẫu đều xảy ra tại vùng kim loại cơ bản, một số mẫu khác thì ở gần biên giới vật liệu mối hàn và vùng ảnh hưởng nhiệt (HAZ).

  • NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM TỔ CHỨC VÀ ĐỘ CỨNG TẾ VI VẬT LIỆU MỐI HÀN PLASMA THÉP KHÔNG GỈ TẤM MỎNG SUS 304

    DOI: https://doi.org/10.71254/byx1f655
    Abstract : 0 PDF: 0
    Đỗ Hải Tĩnh, Hà Minh Hùng, Đào Duy Trung, Nguyễn Văn Đức
    85-92

    Bài báo giới thiệu kết quả nghiên cứu khảo sát, chụp ảnh tổ chức và đo độ cứng tế vi vật liệu mối hàn thép không gỉ tấm mỏng SUS 304 tại các phân vùng đặc trưng gồm: phần giữa mối hàn, biên giới liên kết giữa mối hàn và vùng ảnh hưởng nhiệt, vùng ảnh hưởng nhiệt, vùng kim loại cơ bản. Kết quả thí nghiệm cho phép so sánh đối chiếu với đặc tính bền cơ học của mối hàn tương ứng với mỗi chế độ hàn lựa chọn khác nhau được cài đặt tự động trên máy hàn plasma LINCOLN C3-MATIC 32-33 quy mô sản xuất công nghiệp làm cơ sở khoa học cho việc đưa ra chế độ hàn phù hợp, đảm bảo tối ưu hóa quá trình gia công sản phẩm cơ khí tại doanh nghiệp ở Việt Nam.

  • NGHIÊN CỨU, THIẾT KẾ, CHẾ TẠO VÀ ĐƯA VÀO VẬN HÀNH HỆ THỐNG THẢI KHÓI CHO CÁC NHÀ MÁY NHIỆT ĐIỆN ĐỐT THAN CÓ CÔNG SUẤT TỔ MÁY ĐẾN 600 MW

    DOI: https://doi.org/10.71254/byx1f655
    Abstract : 0 PDF: 0
    Đinh Viết Hải, Phạm Trung Thành, Nguyễn Văn Dũng
    93-96

    Với mục tiêu từng bước làm chủ công nghệ, tiến tới nội địa hóa hoàn toàn các thiết bị trong nhà máy nhiệt điện đốt than [1], Tổng công ty Lắp máy Việt Nam đã được Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) và Bộ Công Thương giao chủ trì thực hiện đề tài cấp Nhà nước “Nghiên cứu, thiết kế, chế tạo và đưa vào vận hành hệ thống thải khói cho các nhà máy nhiệt điện đốt than có công suất tổ máy đến 600 MW”. Dưới sự chỉ đạo của 2 Bộ, cùng với sự nỗ lực của các nhà khoa học LILAMA - NARIME đã thiết kế, chế tạo và đưa vào vận hành thành công hệ thống thải khói cho nhà máy nhiệt điện, khẳng định ý chí và sự sáng tạo của các kỹ sư, nhà khoa học Việt Nam trong làm chủ công nghệ thiết kế, chế tạo các hệ thống thiết bị cho nhà máy nhiệt điện đốt than.

  • LỰA CHỌN SỐ LƯỢNG DÂY CHUYỀN KIỂM ĐỊNH CỦA TRUNG TÂM ĐĂNG KIỂM XE CƠ GIỚI

    DOI: https://doi.org/10.71254/byx1f655
    Abstract : 0 PDF: 0
    Nguyễn Hùng Mạnh, Ngô Văn Thanh
    97-102

    Bằng việc sử dụng mô hình phục vụ đám đông với chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật là chi phí của hoạt động sản xuất, bài báo đã trình bày cơ sở lựa chọn số lượng dây chuyền kiểm định chất lượng phương tiên xe cơ giới của trung tâm đăng kiểm. Hoạt động sản xuất của trung tâm đăng kiểm diễn ra ở các dây chuyền kiểm định và được xem như là một mô hình phục vụ đám đông với nhiều kênh phục vụ với chiều dài hàng chờ hạn chế.

  • NGHIÊN CỨU THIẾT KẾ, CHẾ TẠO THIẾT BỊ BÓC VỎ CỨNG HẠT SEN TƯƠI Ở VIỆT NAM

    DOI: https://doi.org/10.71254/byx1f655
    Abstract : 0 PDF: 0
    Trần Hữu Khoa, Phạm Văn Liệu, Đinh Văn Chiến, Nguyễn Đăng Bình
    103-108

    Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu về sen và các sản phẩm từ sen để làm thực phẩm, làm thuốc hay cây cảnh… Tuy nhiên, do điều kiện địa hình, môi trường khác nhau nên việc chọn các giống sen cũng khác nhau. Thêm nữa xuất phát từ mục đích tiêu dùng khác nhau nên diện tích trồng cũng khác nhau. Cho đến nay, chưa có số liệu thống kê về diện tích trồng sen trên thế giới. Ở Việt Nam để hình thành được một ngành nghề mới cần xác định hiện trạng tiềm năng phát triển, dự báo xu hướng thị hiếu của khách hàng, quy hoạch vùng nguyên liệu. Các sản phẩm từ hạt sen đã được nhiều nước trên thế giới ưa chuộng. Để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ ngày càng cao, việc tổ chức nâng cao năng suất bóc vỏ cứng, vỏ lụa hạt sen tươi là yêu cầu cấp thiết. Trong nghiên cứu này, nhóm tác giả tập trung nghiên cứu thiết kế, chế tạo thiết bị bóc vỏ cứng hạt sen tươi trồng ở Việt Nam nhằm đáp ứng nhu cầu của thị trường theo hướng nâng cao năng suất và đảm bảo chất lượng của hạt sen tươi.

  • CON QUAY HAI BẬC TỰ DO ĐO TỐC ĐỘ GÓC VỚI KẾT CẤU LÒ XO ĐIỆN

    DOI: https://doi.org/10.71254/byx1f655
    Abstract : 0 PDF: 0
    Nguyễn Văn Tuyến, Nguyễn Việt Trung
    109-113

    Bài báo trình bày mô hình kết cấu con quay hai bậc tự do đo tốc độ góc với kết cấu lò xo cơ khí; cấu tạo, nguyên lý hoạt động và phương trình chuyển động của con quay hai bậc tự do đo tốc độ góc với kết cấu lò xo điện cùng ứng dụng của nó trong kỹ thuật để đạt được độ chính xác trong điều khiển quá trình bay của các loại vũ khí.

  • TÍNH TOÁN BIẾN DẠNG DƯ TỪ VÙNG ẢNH HƯỞNG NHIỆT KHI IN 3D KIM LOẠI

    DOI: https://doi.org/10.71254/byx1f655
    Abstract : 0 PDF: 0
    Bui Vu Hung, Tran Ngoc Hien
    114-118

    Vùng ảnh hưởng nhiệt (HAZ) phụ thuộc vào thông số chế độ in và thuộc tính vật liệu. Tính được vùng ảnh hưởng nhiệt cho phép xác định được biến dạng dư do quá trình thay đổi pha nhanh của vật liệu từ rắn - lỏng - rắn khi in 3D. Biến dạng của chi tiết in 3D sau khi cắt bỏ khỏi tấm nền (bởi phương pháp gia công EDM) xác định được trên cơ sở giá trị của biến dạng dư. Bài báo trình bày cách xác định diện tích vùng ảnh hưởng nhiệt trong các mặt phẳng khác nhau trên cơ sở thiết lập chế độ in với thép 316L theo phương pháp in thiêu kết laser - SLM. Từ đó tính toán giá trị biến dạng dư cho lớp in đầu tiên theo các phương x, y, z. Đồng thời đề xuất công thức xác định biến dạng dư cho toàn bộ chi tiết.